Trong quản trị nhân sự hiện đại, đãi ngộ không chỉ được hiểu là tiền lương hằng tháng. Doanh nghiệp ngày càng nhìn rộng hơn vào toàn bộ những giá trị mà người lao động nhận được khi làm việc tại tổ chức. Cách tiếp cận này thường được gọi là Total Rewards, hay đãi ngộ tổng thể.
Total Rewards là một khung tư duy giúp doanh nghiệp thiết kế hệ thống đãi ngộ một cách toàn diện hơn. Thay vì chỉ tập trung vào lương cơ bản, doanh nghiệp xem xét nhiều yếu tố cùng lúc: lương, thưởng, phúc lợi, môi trường làm việc, sức khỏe tinh thần, cơ hội phát triển, sự ghi nhận và trải nghiệm làm việc của nhân sự.

Theo cách tiếp cận của WorldatWork, Total Rewards bao gồm các nhóm nội dung như compensation, benefits, well-being, recognition và career growth. Nghĩa là lương và phúc lợi chỉ là một phần trong toàn bộ hệ thống đãi ngộ mà doanh nghiệp sử dụng để thu hút, giữ chân và tạo động lực cho nhân sự.
Có thể hiểu đơn giản, Total Rewards trả lời câu hỏi: người lao động nhận được tổng giá trị gì khi làm việc tại doanh nghiệp?
Giá trị đó có thể là tài chính, ví dụ như lương, thưởng, phụ cấp, hoa hồng hoặc các khoản phúc lợi. Nhưng cũng có thể là phi tài chính, ví dụ như cơ hội học hỏi, lộ trình nghề nghiệp, sự ghi nhận, quyền tham gia vào công việc, môi trường làm việc tích cực hoặc sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống.
CIPD cũng nhấn mạnh rằng các chiến lược đãi ngộ hiện đại thường kết hợp giữa lương, phúc lợi và các yếu tố phi tài chính như quản lý hiệu quả công việc, cơ hội phát triển cá nhân, làm việc linh hoạt, sự tham gia của nhân viên và các hình thức ghi nhận.
Về cấu trúc, hệ thống Total Rewards thường có thể nhìn qua một số nhóm chính.
Nhóm thứ nhất là compensation, tức các khoản trả công trực tiếp. Đây là phần bao gồm lương cơ bản, thưởng kết quả, hoa hồng, incentive hoặc các khoản trả theo hiệu quả. Compensation thường là nền tảng đầu tiên vì nó liên quan trực tiếp đến sự công bằng, khả năng cạnh tranh thị trường và chi phí nhân sự của doanh nghiệp.
Nhóm thứ hai là benefits, tức phúc lợi. Phúc lợi có thể bao gồm bảo hiểm, nghỉ phép, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ ăn trưa, đi lại, phụ cấp hoặc các chính sách hỗ trợ đời sống người lao động. Nếu compensation trả cho giá trị công việc và kết quả, thì benefits giúp tạo sự an tâm và ổn định cho nhân sự.
Nhóm thứ ba là well-being, tức sức khỏe và trạng thái làm việc bền vững. Nội dung này không chỉ nói về sức khỏe thể chất, mà còn liên quan đến sức khỏe tinh thần, áp lực công việc, cân bằng công việc – cuộc sống và khả năng duy trì hiệu suất dài hạn. SHRM cũng xem well-being và work-life balance là một phần trong các cấu phần của Total Rewards hiện đại.
Nhóm thứ tư là recognition, tức ghi nhận. Đây là cách doanh nghiệp công nhận đóng góp, nỗ lực và kết quả của nhân sự. Ghi nhận không nhất thiết luôn phải bằng tiền. Đó có thể là lời khen chính thức, vinh danh, cơ hội được giao việc quan trọng hơn, hoặc sự công nhận từ quản lý và tổ chức.
Nhóm thứ năm là career development, tức phát triển nghề nghiệp. Đây là phần liên quan đến đào tạo, nâng cao năng lực, lộ trình thăng tiến, cơ hội học hỏi và khả năng phát triển dài hạn trong tổ chức. Với nhiều nhân sự có năng lực, cơ hội phát triển đôi khi quan trọng không kém tiền lương.
Điểm quan trọng của Total Rewards là các yếu tố này không nên được thiết kế rời rạc. Nếu lương tốt nhưng môi trường làm việc kém, nhân sự vẫn khó gắn bó. Nếu phúc lợi tốt nhưng không có cơ hội phát triển, người có năng lực cao có thể vẫn rời đi. Nếu có thưởng nhưng tiêu chí đánh giá không rõ ràng, thưởng có thể tạo ra cảm giác thiếu công bằng thay vì động lực.
Vì vậy, Total Rewards không chỉ là danh sách các khoản đãi ngộ. Nó là một hệ thống cần được thiết kế gắn với chiến lược kinh doanh, khả năng tài chính, đặc điểm nguồn nhân lực và mục tiêu phát triển của doanh nghiệp.
Trong thực tế, doanh nghiệp khi xây dựng hệ thống đãi ngộ tổng thể cần trả lời một số câu hỏi nền tảng:
Doanh nghiệp muốn thu hút và giữ chân nhóm nhân sự nào?
Những năng lực và hành vi nào cần được khuyến khích?
Mức lương hiện tại có công bằng trong nội bộ và cạnh tranh với thị trường không?
Phúc lợi có phù hợp với nhu cầu thực tế của người lao động không?
Kết quả làm việc được ghi nhận bằng cách nào?
Nhân sự có nhìn thấy cơ hội phát triển trong tổ chức không?
Hệ thống đãi ngộ có phù hợp với khả năng chi trả của doanh nghiệp không?
Từ góc độ quản trị, Total Rewards giúp doanh nghiệp tránh cách nhìn quá hẹp về tiền lương. Lương là yếu tố quan trọng, nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định sự gắn bó và hiệu quả của nhân sự.
Một hệ thống đãi ngộ tốt cần tạo được sự cân bằng giữa ba bên: người lao động cảm thấy được trả công và ghi nhận xứng đáng; doanh nghiệp kiểm soát được chi phí và thúc đẩy đúng hành vi; hệ thống quản trị có đủ minh bạch để giảm cảm tính trong các quyết định liên quan đến thu nhập.
Tóm lại, Total Rewards là cách tiếp cận giúp doanh nghiệp nhìn đãi ngộ như một hệ thống tổng thể, bao gồm cả yếu tố tài chính và phi tài chính. Khi được thiết kế đúng, hệ thống này không chỉ giúp trả lương tốt hơn, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp thu hút, giữ chân, phát triển và tạo động lực cho đội ngũ nhân sự một cách bền vững.

Cảm ơn tác giả